Đi làm xa, ủy quyền cho người khác ra tòa giành quyền nuôi con được không?
Ở miền Tây, nhiều anh chị đi làm ở Bình Dương, Sài Gòn, có người đi nước ngoài. Tới lúc ly hôn, hay hỏi tôi: "Tôi về không được, ủy quyền cho chị tôi ra tòa giành nuôi con giùm được không, luật sư?"
Trả lời ngắn: phần tranh chấp nuôi con thì không được ủy quyền. Đây là điều Tòa án nhân dân tối cao đã chốt trong Án lệ số 88/2026/AL, áp dụng từ 01/7/2026. Án lệ này do Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ đề xuất, lấy từ một vụ ở Long Mỹ, Hậu Giang cũ.
Luật nói gì
Từ lâu luật đã cấm ủy quyền trong việc ly hôn. Trong án lệ, tòa trích khoản 4 Điều 85 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:
"Đối với việc ly hôn, đương sự không được ủy quyền cho người khác thay mặt mình tham gia tố tụng".
Nhưng câu đó chỉ nói "ly hôn", không nói "nuôi con". Nên nhiều người vẫn làm hợp đồng ủy quyền có công chứng cho người nhà lo phần giành con. Án lệ 88/2026 trả lời chỗ này.
Án lệ 88/2026 xử thế nào
Người vợ khởi kiện ly hôn, tranh chấp nuôi hai con nhỏ. Chị làm hợp đồng ủy quyền có công chứng cho một người khác "tham gia tố tụng, hòa giải, làm việc tại Tòa án nhân dân các cấp" đối với phần tranh chấp giành quyền nuôi con.
Tòa không chấp nhận việc ủy quyền đó. Lý do, tòa viện dẫn khoản 1 Điều 25 Bộ luật Dân sự 2015:
"Quyền nhân thân được quy định trong Bộ luật này là quyền dân sự gắn liền với mỗi cá nhân, không thể chuyển giao cho người khác, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác".
Giành quyền nuôi con là chuyện cha mẹ với con, là quyền nhân thân, không giao cho người khác được. Tòa còn nói khi giải quyết chuyện con, phải "cân nhắc đến thái độ, tâm tư, tình cảm của cha, mẹ con". Người được ủy quyền không thay cha mẹ nói chuyện đó được.
Vậy người ở xa phải làm sao
- Tự về dự các buổi hòa giải, phiên tòa quan trọng. Muốn giành nuôi con mà không có mặt thì rất khó thuyết phục tòa.
- Không về được buổi nào thì làm đơn xin vắng mặt gửi tòa, nói rõ lý do, ý kiến của mình về việc nuôi con.
- Nhờ luật sư tham gia với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Luật sư không thay anh chị được, nhưng có thể trình bày, cung cấp chứng cứ, hỏi bên kia tại phiên tòa.
- Phần chia tài sản, nợ chung không phải quyền nhân thân. Phần này hỏi luật sư xem có ủy quyền được không cho từng trường hợp.
- Chuẩn bị chứng cứ mình chăm con được: chỗ ở, thu nhập, người phụ giúp chăm con, nguyện vọng của con nếu con từ 7 tuổi.
Lời thật
Nhiều người tưởng có tờ ủy quyền công chứng là xong. Ra tòa mới biết tờ giấy đó không dùng được cho phần nuôi con, mất cả buổi hòa giải. Anh chị nào đang ở xa mà sắp ly hôn, có con nhỏ, hãy tính trước chuyện về tham dự. Cần thì gọi tôi để sắp xếp lịch cho hợp.
