Con dưới 36 tháng, người cha giành quyền nuôi được không?
Nhiều người cha đến gặp tôi với cùng một nỗi lo: vợ chồng ly hôn, con chưa tới 3 tuổi, nghe nói luật bắt giao con cho mẹ, vậy là mình hết đường. Không hẳn vậy.
Luật nói gì
Khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định:
"Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con."
Như vậy có hai ngoại lệ: người mẹ không đủ điều kiện nuôi con, hoặc cha mẹ tự thỏa thuận giao con cho cha. Còn khoản 2 cùng điều nói tòa quyết định "căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con".
Một án lệ đáng biết
Án lệ số 54/2022/AL của Tòa án nhân dân tối cao xử đúng tình huống này. Người mẹ vì mâu thuẫn vợ chồng đã tự về nhà cha mẹ ruột, bỏ lại đứa con mới 4 tháng tuổi cho người cha nuôi. Thôn và chi hội phụ nữ xác nhận người cha nuôi con rất tốt, có việc làm, thu nhập ổn định.
Tòa phúc thẩm giao con cho mẹ vì con dưới 36 tháng. Giám đốc thẩm hủy phần đó, giữ nguyên việc giao con cho cha. Lý do: người mẹ đã không nuôi con từ khi con 4 tháng, đứa bé đã quen môi trường sống với cha, giao cho mẹ "sẽ gây sự xáo trộn, ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của cháu".
Từ khi có án lệ này, các tòa phải xử theo hướng đó khi gặp tình huống tương tự.
Người cha cần chứng minh điều gì
Tòa không giao con cho cha chỉ vì cha có tiền hơn. Cái tòa nhìn là ai đang thật sự chăm con, và đổi người nuôi có làm hại đứa bé không. Anh nên gom:
- Giấy xác nhận của ấp, khóm, chi hội phụ nữ, tổ dân phố về việc anh trực tiếp chăm con hằng ngày. Trong án lệ, chính mấy biên bản xác minh này là chứng cứ then chốt.
- Chứng cứ người mẹ bỏ đi, không thăm, không chu cấp: tin nhắn, lời xác nhận của hàng xóm, khoảng thời gian cụ thể.
- Giấy tờ về việc làm, thu nhập, chỗ ở của anh; người phụ giúp chăm con (ông bà nội).
- Sổ khám bệnh, sổ tiêm chủng, giấy tờ nhà trẻ thể hiện anh là người đưa con đi.
Lời thật
Đây không phải chuyện giành thắng thua với vợ cũ. Luật và tòa chỉ hỏi một câu: đứa bé ở với ai thì tốt nhất. Nếu người mẹ vẫn đang chăm con chu đáo thì dù anh có điều kiện hơn, tòa thường vẫn giao con dưới 36 tháng cho mẹ. Còn nếu sự thật là anh đang một mình nuôi con, hãy giữ lại chứng cứ từ hôm nay, đừng đợi ra tòa mới đi xin.
