Chỉ thuê người đánh cho bị thương, nạn nhân lại chết: tội gì?

Gia đình bị can hay hỏi tôi: "Em tôi chỉ nhờ người ta đánh dằn mặt, dặn đánh vô chân thôi. Ai ngờ người kia chết. Giờ công an nói tội giết người, có đúng không?"

Câu trả lời nằm ở chỗ: người thuê muốn gì, và người được thuê đã làm đúng như vậy chưa.

Án lệ 01/2016 xử thế nào

Án lệ số 01/2016/AL là án lệ đầu tiên của Tòa án nhân dân tối cao. Bị cáo thuê một người khác đâm nạn nhân, nhưng chỉ yêu cầu đâm vào chân, tay. Người được thuê đâm 2 nhát đều vào đùi, đúng như yêu cầu. Nạn nhân chết vì mất máu.

Hai cấp tòa xử bị cáo tội giết người, án chung thân. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hủy, nhận định:

"Phương chỉ muốn gây thương tích cho anh Soi mà không muốn tước đoạt tính mạng, cũng không muốn thuê Mạnh đâm bừa, đâm ẩu vào anh Soi để mặc mọi hậu quả xảy ra. Vì thế, bị cáo chỉ yêu cầu tấn công vào chân, tay mà không yêu cầu tấn công vào các phần trọng yếu của cơ thể"

và:

"Việc nạn nhân bị chết do sốc mất máu cấp không hồi phục là ngoài ý muốn của Đồng Xuân Phương và đồng phạm."

Kết luận: không phải giết người, mà là cố ý gây thương tích dẫn đến chết người. Hai tội này hình phạt chênh nhau rất xa.

Ba điểm tòa xem

1. Ý định của người thuê: dặn đánh chỗ nào, nói những gì. Dặn "đánh cho nó nhớ", "đánh vô chân" khác hẳn "xử nó luôn".
2. Người thực hiện có làm đúng như được dặn không: đâm vào đùi đúng như yêu cầu. Nếu người được thuê tự ý đâm vào ngực, bụng thì chuyện khác, người đó có thể phải chịu tội nặng hơn.
3. Vùng tấn công: chân, tay không phải vùng trọng yếu. Đầu, ngực, bụng thì tòa dễ cho là chấp nhận hậu quả chết người.

Cần nói thêm: án lệ này xử theo Bộ luật Hình sự 1999. Từ năm 2025, nếu dùng loại dao có tính sát thương cao để đâm người thì còn có thể bị xử thêm tội sử dụng trái phép vũ khí quân dụng. Tôi đã viết riêng về chuyện này trong bài "Đâm một nhát, thương tích nhẹ mà bị truy tố giết người?".

Người nhà bị can nên làm gì

1. Tìm luật sư ngay từ giai đoạn điều tra. Lời khai đầu tiên về việc "dặn đánh chỗ nào" rất quan trọng.
2. Bị can khai rõ, đúng sự thật lời dặn lúc thuê: nói gì, qua điện thoại hay gặp mặt, có tin nhắn không.
3. Xem lại kết luận giám định pháp y: vết thương ở đâu, nguyên nhân chết là gì.
4. Bồi thường, lo hậu sự, thăm hỏi gia đình nạn nhân sớm. Đây là tình tiết giảm nhẹ, và là đạo lý.

Lời thật

Có người chết thì hậu quả đã rất nặng, tôi không nói nhẹ được. Nhưng xử đúng tội là quyền của bị can. Việc của luật sư là chứng minh ý định thật của người đó, để tòa xử đúng người, đúng tội. Gia đình nào đang có người bị truy tố trong hoàn cảnh này, gọi tôi càng sớm càng tốt.