Mua đất giấy tay chưa sang tên, giờ làm sổ được không?
Ở Cần Thơ, Cà Mau, chuyện mua đất bằng giấy tay rất nhiều. Hai bên viết tay, ký tên, đưa tiền, giao đất. Mười mấy năm sau người mua muốn làm sổ thì người bán đã dọn đi xứ khác, có khi đã mất. Câu tôi hay nghe nhất: "Vậy giờ tôi có làm sổ được không, luật sư?"
Câu trả lời ngắn: nhiều trường hợp làm được, không cần người bán ra ký lại. Nhưng phải đúng trường hợp luật cho.
Luật nói gì
Mục XI nội dung C Phần V Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định số 151/2025/NĐ-CP chia ra hai trường hợp.
Trường hợp 1: đất chưa có sổ. Người mua giấy tay được làm thủ tục cấp sổ lần đầu, không phải làm thủ tục chuyển nhượng, và cơ quan nhận hồ sơ "không được yêu cầu người nhận chuyển quyền sử dụng đất nộp hợp đồng, văn bản chuyển quyền sử dụng đất theo quy định". Áp dụng khi:
- Mua trước ngày 01/7/2014, đất không có giấy tờ về quyền sử dụng đất;
- Mua trước ngày 01/8/2024, đất có giấy tờ về quyền sử dụng đất theo Điều 137 Luật Đất đai;
- Mua lại của người nhận thừa kế quyền sử dụng đất.
Điều kiện chung là giấy tay phải có chữ ký của các bên liên quan.
Trường hợp 2: đất đã có sổ đứng tên người bán. Mua trước ngày 01/8/2024, người mua nộp Đơn đăng ký biến động (Mẫu số 18), bản gốc sổ, giấy tay có đủ chữ ký hai bên. Văn phòng đăng ký đất đai sẽ báo cho người bán và niêm yết ở xã. Không rõ người bán ở đâu thì đăng tin 3 lần trên báo, đài địa phương. Sau 30 ngày không ai tranh chấp thì cấp sổ cho người mua. Người bán giữ sổ không chịu nộp thì sổ cũ bị hủy.
Hay vướng ở đâu
- Giấy tay thiếu chữ ký. Đất của hai vợ chồng mà chỉ một người ký, hoặc đất hộ gia đình mà thiếu chữ ký người trong hộ. Đây là chỗ dễ bị tranh chấp nhất.
- Mua sau mốc thời gian. Mua giấy tay sau ngày 01/8/2024 thì không đi đường này được, phải ra công chứng như bình thường.
- Người bán hoặc con cháu người bán phản đối trong 30 ngày niêm yết. Lúc đó hồ sơ dừng lại, phải hòa giải hoặc ra tòa.
- Mất giấy tay gốc, chỉ còn bản photo hoặc nhân chứng. Làm thủ tục sẽ rất khó.
Anh chị nên chuẩn bị gì
- Giữ bản gốc giấy tay, biên nhận tiền, giấy tờ nộp thuế đất hằng năm (nếu có).
- Xin xác nhận của hàng xóm, tổ trưởng về việc mình ở, canh tác ổn định trên đất từ năm nào.
- Tìm địa chỉ người bán hoặc người thừa kế của họ. Có địa chỉ thì hồ sơ đi nhanh hơn đăng báo.
- Kiểm tra đất có đang tranh chấp, có nằm trong quy hoạch, có bị kê biên không trước khi nộp.
Lời thật
Giấy tay không phải là "mất trắng" như nhiều người lo. Nhưng giấy tay viết sơ sài, thiếu chữ ký, hay mua sau mốc luật cho thì đường làm sổ hẹp lại nhiều. Anh chị đang cầm giấy tay mà chưa biết mình thuộc trường hợp nào, cứ chụp giấy tờ gửi tôi xem trước khi đi nộp hồ sơ.
